02 مه

اختلالات رفتاری

اختلالات رفتاری

اختلالات رفتاری : رفتارهایی که به صورت افراطی ، انحرافی و مزمن صورت پذیرد و منشا آن برانگیختگی ناگهانی یا اعمال تهاجمی باشد و منجر به گوشه گیری و افسردگی شود ، به عنوان اختلالات رفتاري محسوب می گردد.

البته به منظور داشتن تعریفی جامع و دقیق از اختلالات اجتماعی می بایست مسائلی از قبیل میزان اختلال ، شدت آن ، سن فرد ، مدت زمان ابتلا به اختلال رفتاری و موقعیت ایجاد کننده آن را مورد توجه قرار داد.

دلیل اختلالات رفتاری

  • مشکلات ژنتیکی و بیولوژیکی
  • شرایط نامساعد در خانواده
  • تاثیر ات سوء اجتماعی و فرهنگی
  • تجربیات ناخوشایند و شکست های متعدد

 

اختلالات رفتاری

 

تاثیر اختلالات رفتاری

  • کاهش هوش و افت تحصیلی

 کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلالات رفتاري در هنگام تحصیل دچار سطح پیشرفت پایینی خواهند بود.

  • روابط و سازش اجتماعی

کودکان از لحاظ واکنش رفتاری به دو گروه درون گرا و برون گرا تقسیم می شوند ، بنابراین اختلالات رفتاري در آن ها متفاوت خواهد بود به طوری که اختلالات رفتاري در کودکان درون گرا با انزوا و اضطراب توام است و در کودکان برون گرا همراه با تهاجم و پرخاشگری می باشد.

از دیگر مشکلات این کودکان می توان به اشکال در ارتباط با همسالان و عدم برقراری رابطه سالم اجتماعی اشاره نمود ، که دلیل آن بروز عکس العمل های غیر قابل کنترل و غیر طبیعی توسط این کودکان می باشد.

  • رشد زبان

اختلال در رشد زبان ، از دیگر مشکلاتی است که اختلالات رفتاري ایجاد می نماید. این عارضه منجر به این می شود که کودک نتواند در ارتباط با موضوع خاصی تمرکز نموده و در نتیجه نمی تواند یک گفتگوی معنادار داشته باشد.

به عنوان مثال کودکان مبتلا به آشفتگی مزمن قادر به تکلم نبوده و عموما اقدام به تکرار آنچه که می شنوند می کنند یعنی علائم پژواک گویی را از خود بروز می دهند.

همچنین کودکان مبتلا به اختلالات رفتاري ، جملات و پرسش های تکراری مطرح می کنند و صحبت های بی معنایی دارند.

انواع اختلالات رفتاري

اساسی ترین انواع اختلالات رفتاري در کودکان عبارتند از :

  • اوتیسم :  این عارضه جزو شایع ترین اختلالات رفتاري در کودکان می باشد به طوری که در کودک مبتلا به اوتیسم شاهد علائمی مانند انزوای اجتماعی ، نقایص زبانی ، عقب ماندگی ذهنی و رفتارهای کلیشه ای خواهیم بود.
  • بیش فعالی : از مشکلات عمده ای که این کودکان در دوره دبستان با آن درگیرند ، بیقراری افراطی ، رفتار سازمان نیافته و عدم هدف یابی می باشد.
  • اختلال سلوک : نوعی دیگر از رفتارهای پرخاشگرانه می باشد که جدی تر است. افرادی که مبتلا به این اختلال هستند دچار بی اعتنایی به قوانین و هنجارهای اجتماعی هستند و بنابراین نمی توانند رفتار متناسب با سن خود را بروز دهند.
  • لجبازی : این رفتار خلاف اختلال سلوک بوده به طوری که کودک هرگز از قوانین تخطی نکرده و حق دیگران را پایمال نمی کند ، اما به شیوه ای منفی گرایانه با برخی امور نافرمانی می کند.
  • داشتن تیک : تیک ، به فعالیتی حرکتی یا صوتی که به شکلی ناگهانی ، سریع و کلیشه ای رخ می دهد اتلاق می شود ، البته این عارضه عمدتا از طریق درمان دارویی رفع می گردد.
  • فوبی یا ترس های مرضی : این اختلال به ترس های غیر منطقی که به صورت آشکار و مداوم از اشیا یا اماکن خاص ایجاد می شود اتلاق می گردد.

 

اختلالات-رفتاری

 

تشخیص اختلالات رفتاری

  • تشخیص اختلالات رفتاري توسط یک متخصص
  • انجام مصاحبه های اصولی با کودک ، والدین و معلمان او
  • استفاده از چک لیست های رفتاری که در صورت اختلال رفتاری مطابق DSM   استفاده می شود.

درمان اختلال رفتاری

چنانچه کودک مبتلا به اختلال رفتاری در سنین کودکی درمان نشود مطمئنا در سنین بزرگسالی با مشکلات عدیده ای مواجه خواهد شد ، لذا درمان به موقع این عارضه مسئله ای بسیار مهم می باشد.

با توجه به نوع و شدت اختلال و همچنین عواملی که منجر به ایجاد آن شده اند عموما درمان به صورت چند جانبه خواهد بود.

روش های زیر به منظور درمان اختلالات رفتاري کودکان می باشند که عبارتند از :

  • آموزش دادن به والدین :

در این راستا جهت ارتباط درست با فرزند و همچنین کنترل رفتار او به پدر و مادر آموزش های لازم داده می شود.

  • خانواده درمانی :

در این روش ، جهت ارتقاء مهارت ها و ارتباطات خود با فرزند به والدین کمک می گردد.

  • درمان شناختی رفتاری :

این روش به کودک کمک می کند که بتواند رفتار و افکار خود را کنترل نماید.

  • آموزش اجتماعی :

مهارت های اجتماعی نظیر تعامل با دیگران به کودک آموزش داده می شود.

  • کنترل خشم :

آموزش هایی به منظور شناسایی علائم ناکامی و کنترل استرس به کودک داده می شود تا بتواند مقابله سازگارانه را جایگزین رفتارهای خشونت آمیز خود نماید.

  • حمایت از کودک :

کودکی که مشکلات یادگیری دارد می بایست مورد توجه و حمایت قرار گیرد.

  • تشویق کودک :

تمجید از کودک مبتلا به اختلالات رفتاري که شکست های متعددی را تجربه کرده است ، جهت افزایش اعتماد به نفس و شکوفایی استعدادهای کودک بسیار مثمر ثمر بوده و باعث ارتقاء اعتماد به نفس کودک خواهد شد.

  • استفاده از دارو :

جهت کنترل رفتارهای پرخاشگرانه کودک مورد استفاده قرار می گیرد.

عوامل پر خطر اختلالات رفتاری

جنسیت

غالبا پسرها در مقایسه با دخترها بیشتر دچار اختلال رفتاری می شوند که هنوز دلیل آن مشخص نشده است.

تولد

بارداری های مشکل ، زایمان های زودهنگام و همچنین کمبود وزن کودک در زمان تولد ممکن است منجر به ایجاد اختلالات رفتاري کودک در آینده گردد.

مزاج

کودکانی که از همان سنین کودکی عصبی و پرخاشگر هستند بیشتر از سایر کودکان در معرض ابتلا به اختلالات رفتاري می باشند.

مشکلات خانوادگی

احتمال ابتلا به این اختلال در کودکانی که در خانواده های دارای مشکل تربیت شده اند بیشتر است.

عقب افتادگی ذهنی

خطر ابتلا به اختلال رفتاری در کودکان عقب مانده دو برابر بیشتر از دیگر کودکان است.